MANIFESTO DA ASAMBLEIA NAZONALISTA DE LUGO (I)

AO POBO GALEGO

Máis sobre este tema: Asamblea Nazonalista de Lugo, 1918



Os persoeiros das ‘Irmandades da Fala’ reunidos en Asambleia magna tida na cidá de Lugo nos días 17 e 18 do mes da data pra conquerire do Goberno da Sua Maxestade El Rey a autonomía integral da Nazón Galega e fixar n-un programa as que coidan testas soluciós ós problemas que intresan d’un xeito fondonísimo á vida nazonal da Galicia aprobaron e sosteñen co corazón ateigado de espranza e os ollos postos no porvir da Nai Terra as siguentes conclusiós, que fan públicas pra conocimento e meditazón do pobo galego nestora solemne do albeo das nazonalidades que sinten tremelar a sua y-alma e fan xurdir a súa persoalidade.


I.Previa


Tendo a Galicia todal-as características esenciaes de nazonalidade, nós nomeámonos de oxe para sempre, nazonalistas galegos, xa que a verbe “rexionalismo” non recolle tódal-as aspiraciós nin encerra toda a intensidade dos nosos problemas.


II. Problemas costituentes

Autonomía Integral pr-a Galicia.

Autonomía Municipal distinguindo o Municipio aldeán do vilego, axeitándose o Concello aldeán sóbor da base do reconocimento da persoalidade xurídica das parroquias, que terán as súas xuntas, elexidas antr-os cabezas de familia – petrucios- homes ou mulleres, pra termaren dos seus bés privativos. Os presidentes ou cabezaleiros d-estas xuntas serán vocás nados ou Concelleiros da Corporación Municipal e nomearán, de antre eles o Alcalde que dirixa o Concello. As parroquias, con persoalidade xurídica, poderán contrataren y-estableceren seguros e instituciós de creto antr-os veciños e adeministrare os bés comús, que o Poder Central terá de lles restituire, dispoñendo o seu aproveitamento.

Cooficialidade dos idiomas galego e castelán.

Federación da Iberia.

Dentro d-esta federación igoaldade de relaciós con Portugal.

Crendo n-a accidentalidade das formas de goberno, intrésanos acrarar que non apelamos por ningunha, mais simpatizaremos, dende logo, con aquela que se amostre mais doada pra chegare á federación con Portugal.

Ingreso das nazonalidades da Iberia na Liga das Nazóns.

III. Problemas políticos

Igoaldade de direito pr-a muller.

Custión eleitoral: 

A función eleitoral terá de sere da responsabilidade do goberno e protexida pol-o Poder público.

Representación proporcioal como sistema eleitoral

Non serán elexibles os elementos que non rendan unha función útil pr-a colectividade.

A Asambleia decrara: que si nas eleiciós pra Cortes Constituentes Hespañolas non se nos dera unha prenda en garantía exceicional pra que a vontade do pobo poida manifestarse con toda libertade –pois co-as organizaciós oligárquicas de oxe non sería abranguible – apelariamos ós representantes de Cataluña e Euskadi e, se elo non abondara, ó Estado mais afín ó noso pra que na Liga das Nazóns defenda o direito da Galicia á libertade cibdadana.

Acabamento das Diputaciós Provinciás.

Creación do Poder Autónomo, representado por un Xuntoiro ou Parlamento Galego, elexido por sufraxio universal, con todal-as facultás que a reforma da Constitución non garde pr-o Poder Central e sempre, pol-o menos as siguentes:

IV. Facultades do Poder Galego

Nomeamento da Xunta gobernadora, que terá de exerce-lo Poder executivo, composta d-un Presidente e seis Segredarios encargados dos Departamentos de Adeministración, Xusticia, Enseño, Obras Públicas, Agricultura, Industria, Comercio e Facenda.

Toda-las funciós adeministrativas.

Lexislación social, agás n-aqueles casos nos que os problemas sociaes se extendan ás diversas nazóns da Iberia.

Reximen tributario, sin intervención do Poder Central, ó que somentes pagará o Autónomo a cantidade que se fixe n-os concertos económicos.

A potestade docente do Estado actual pasará enteira ó Poder Galego.

O reximen bancario, n-o que intervirá pol-a función social que oxe teñen os bancos. A mesma facultade pr-a solución do Creto agrícola.

Correios e Telégrafos. O seu servicio ó carrego do Poder Central; a súa creación será cárrego do Poder Autónomo; o servicio dos Teléfonos ó cárrego do Poder Galego. A censura n-estes servicios non poderá ser exercida pol-o Poder Central mais que no caso de guerra.

Ferrocarrís: a sua nazonalización. A lexislación sobor dos mesmos será facultade do Poder Central; a sua construcción e adeministración en carga do Poder Autónomo.

Portos Francos. A lexislación e regulación do tráfico marítimo en carga do Poder Central.

Si ven co-a paz o acabamento dos exercitos permanentes e no caso de que somente quedaran exércitos policías tambén será facultade do Poder Galego a fixación das forzas que xusgue percisas pr-o orden interno de Galicia.

MANIFESTO DA ASAMBLEIA NAZONALISTA DE LUGO (II)

V. Cuestiós xurídicas


Sustantividade do Direito Foral galego.

Derogación do artigo quinto do Código Civil e reforma do seu articulado no que se refire á sucesión abintestato.

A publicación das leises farase no idioma galego.

Igoaldade de direitos pr-a muller casada, pol-o menos no caso da emigración do marido.

A función dos Tribunales de Xusticia romatará en recurso derradeiro en Galicia e sempre realizada por funcionarios galegos.

As terras dos pequenos propietarios qu-a laboreen consideraranse instrumentos de traballo pr-os efeutos do embargo.

O arrendatario terá direito a unha parte da supervalía do arrendado sempre que sexa debida ós melloramentos producidos pol-o seu traballo.


VI. Problemas económicos


As custiós aduaneiras serán resoltas por concerto entre o Poder Autónomo e o Central, salvo o libre cambio de cereaes.

Reintegración inmediata á propiedade privada, pol-o xeito mais doado dos montes do Estado, dos pobos e de propios.

Repoboación forestal forzosa. Si os particulares non a fan faría o Poder Galego por anualidades, gravando sobre a riqueza creada, o capital invertido mais os intereses. Reforma da lexislación civil n-iste punto.

A Asambleia decrara de toda urxencia a resolución do problema dos gravámenes sobor da terra en Galicia.

Tamén decrara sere un crime contra Galicia o permanente absentismo dos propietarios da terra.

VII. Aspectos artísticos

Proclamar a soberanía estética da Nazón Galega que se exercerá:

Sobor as costruciós urbanas e ruraes, ditándose unha lei que obrigue os propietarios a axeitare o estilo das súas costruciós ó estilo xeneral de cada vila galega.

Na expropiación de moimentos e paisaxes.

Na organización do enseño artístico, con creación d-unha Escola Musical Galega.

Vede, irmáns galegos, o noso programa. Non é nin pode ser nosa verba difinitiva; mais é, por decontado, un berro d’anguria que vos chama e a úneca afirmación creadora feita na nosa patria galega. 

Son chegadol-os tempos d’erquere a y-alma e o pensamento de Galicia, e sobor todo a sua soberanía, compreta e sen cativeces. N-isto non caben discusiós: Galicia ten direito, un direito fundamental, a ser dona ausoluta de si mesma. Con vountade ceibe faremos nupcias d’amore con outras soberanías, contr’as que non vai nin quér ire a soberanía nosa.

Pensade, pois, nas nosas concrusiós, feitas pra todol-os galegos. Pró, ademais, sentídeas, practicádeas. Nosos brazos están abertos pr’a fecunda aperta. Todos xuntos melloraremos a grande obra.


O ideal que nos aloumiña vos pide que sintades a Galicia, coma nós no recuncho mais intenso das vosas almas.

Ninguén é inútil pra ista cruzada. A nosa mocedade tén unha santa obriga co-a patria, e agardamos, ateigados do lume inmenso do noso amore, que todo galego dino nos mande a súa adhesión á Santa Causa da Redenzón da Nai Terra.

Na cibdá de Lugo, a noite do dazaoito de Samartiño do mil novecentos dazaoito.

*** Á Asemblea que aprobou iste manifesto asistiron persoeiros de tódal-as Irmandades; estiveron representadas 67 sociedades agrarias, cinco centros culturaes; e mandaron sua adhesión cinco federaciós agrarias, once Concellos, mais de 40 asociaciós e numerosísimas persoalidades de Galicia.

www.galespa.com.ar