17 de agosto, Día de Galiza Mártir
Artigo
publicado pola Confederación Intersindical Galega, 14/08/2002
Nunha das súas derradeiras cartas, a piques
de ser fusilado, Alexandre Bóveda afirmaba unha vez máis:
“traballei por Pontevedra, por Galiza, pola República...”.
Coincidindo
co fusilamento de Bóveda o 17 de agosto de 1936 en A Caeira, Pontevedra, o
galeguismo no exterior fixou o
Día de Galiza Mártir ou Día dos Mártires Galegos en 1942.
Quíxoselle render homenaxe deste xeito ás ducias de persoas que deron a súa vida
na loita contra a dictadura franquista.
A revista A Nosa Terra do 25 de xullo de 1942 apresentaba así o tema:
“A Irmandade Galega, nunha felis inspiración patriótica, tomou o acordo de
instituír como Día dos Mártires Galegos a data do 19 de agosto (un erro evidente
de imprenta). Nun día como ise do ano 1936, as forzas negras da reaución nemigas
da liberdade de Galicia e treidoras a República Hespañola, fusilaron ao mártir
máisimo da Patria Galega: Alexandre Bóveda, segredario do Partido Galeguista.
Ningunha data máis axeitada que isa, pra nela lembrar e honrar aos milleiros de
galegos que foron fusilados polo seu ‘delito’ de querer a Autonomía de Galicia e
de ser leiales a República Hespañola. Isa data, Día dos Mártires Galegos, ficará
consagrada na ialma do pobo galego como xusta eisaltación dos que deron o seu
sangue e a súa vida pola nosa sagra Terra e ficará como eterna maldizón para os
treidores de Galicia e pra os que decretaron i executaron as mortes dises
milleiros de irmáns nosos”.
O número do 15 de agosto de 1942, A Nosa Terra adícalle a primeira páxina ao Día
dos Mártires Galegos.
No seguinte número, do 15 de agosto de 1942, A Nosa Terra corrixe o erro de
data, e adícalle a primeira páxina ao Día dos Mártires Galegos.
Que se escollera a Bóveda para simbolizar esta data non foi unha casualidade.
Morreu dun xeito baril, sen facer concesións nos seus ideais galeguistas. Nunha
das súas derradeiras cartas a piques de ser fusilado afirmaba unha vez máis: “traballei
por Pontevedra, por Galiza, pola República...”. El era persoa coerente,
solidaria, e, militante entregado que combinaba a análise sobre temas
especialmente económicos e a practica. O seu traballo a prol do Estatuto foi
exemplar, primeiro redactando un proxecto no Seminario de Estudos Galegos (1931)
e despois colaborando na redación do anteproxecto e da campaña ate a súa
aprobación (que aconteceu o 15 de xullo de 1936).
Bóveda era católico practicante, consideraba que na sociedade galega non había
escenario para a dialéctica de confrontación relixiosa “”porque os problemas
de relixión están superados en todos os países cultos e resólvense na intimidade
de cada conciencia.” (Mitin Redondela 1933).
Tampouco ollaba unha Galiza confrontada entre direitas e esquerdas, xa que “...chamado
a dar solucións desta crise porque o mundo atravesa, e inicia un novo ciclo
histórico que recolla os postulados da xustiza social, aproveite canto hai de bó
no ensaio ruso, e, encadrando as novas institucións político-económicas sobre a
base da federación universal das patrias naturais, guinde para sempre cos
artificios estados históricos, cuxo imperialismo e inxustiza social e unitarismo
pretende exaltar e perpetuar o feixismo, reación histérica, dun réxime chamado a
desaparecer.”
(A Nosa Terra, 14 de abril de 1934).
A súa proposta programática económica, como a do Partido Galeguista, centrase no
tema dos aranceis, a modificación do sistema contributivo, a supresión de
intermediarios, política de creto e, fundamentalmente, o cooperativismo. Esta
alternativa xustificase na maioría social que representan os labregos e
mariñeiros na Galiza da época. Pensemos que aínda en 1960 un 58% da povoación
ocupada en Galiza estaba no sector agrícola.
A respeito da cuestión nacional e o marco de solución propón “Os
plantexamentos de Bóveda sobre o Estatuto coincide coa táctica do Partido
galeguista; apoiar a autonomía só como obxectivo mínimo e concibir o Estatuto
como un instrumento mais no camiño da autodeterminación e do federalismo,
obxectivo estratéxico co que mais identificación apresentan os galeguistas”
(Marcos Valcarcel, A Nosa Terra extra 5-6).
Hoxe, a 56 anos de tan tráxicos acontecementos, as arelas dos galeguistas da
República aínda non se conqueriron na súa gran maioría. O Estatuto carece de
competencias fundamentais en materia económica e laboral que o fan ineficaz para
avanzar nun contexto globalizado no que impera o neoliberalismo. O control
político das institucións galegas da direita españolista en todo o período
autonómico aumentou estas limitacións e afondou a dependencia, consolidando a
queda económica e de povoación e, sobre todo, unha perda importante da
identidade nacional.
fonte de información: Confederación Intersindical Galega,
www.galizacig.com,
14/08/2002
www.galespa.com.ar
