ARCAOS DA GALIZA
Galiza e u
nome antergo de unha rexión que vai dende o océano Atlántico deica o linde co
Chan Vasco, e dende o mar Cantábrico deica o río Douro. Incluindo as terras da
Galicia de agora, Asturias, Cantabria (deica Maia po lo sul), o norde de
Portugal, León, e Zamora.
O territorio de Galiza
tiña 60.000 km cadrados e está espallado oxe en 5 rexiós: Alto Douro, Asturias,
Cantabria, Galicia (que heredou o nome), e León.
Dacordo cos escritos
gregos os galegos foron da misma torada racial cos Lusitaos e os Celtas
Beturios.
Pra facer unha cronoloxía
histórica non queda mais remedio que referenciar as rexiós políticas, e atal'os
feitos nun xeito cronolóxico, xa que os gobernos de cada rexión teñen intereses
distintos, e incluso as veces mais ben opostos.
Temos que contar tamen ca
realidade de un chan acedo no que non se manteñen de forma doada os restos
biolóxicos. E na agora rexión de Galicia ai un forte atraso no escruadriño
arqueolóxico, que non deixa ter un coñecemento bo da realidade.
Nestas follas imos refacer
us orixes do Lar Galego. Pois paga a pena desfollar a vida dun lar que foi orixe
dos vellos reinos de Castela, León, Portugal, e secuadra Irlanda.
Esparexemento
das "Hachas de Talon" por Europa (Idade do Bronce)
Coincidencia co
espallamento dos GAL.
AS RAICES GALEGAS
O fondo human de
Galiza antelo a chegada dos gregos asentase nos pobos: ARROS, CELTAS, ELENOS, e
varios subpobos de istes coma os LUGOS (ollar o artigo "Catro Pobos"); divididos
en preto de 40 tribus e outras tantas subtribus.
U orixe de istes pobos
perdeuse no mais fondo dos tempos, ainda que algunhas pequenas tribus chegaron
en vagadas mais recentes dende Europa cio 350 ane como os AMACOS, ou mais
recentemente ainda, coma us Suevos ou os Bretós que fuxian da Francia.
IDADE DA PEDRA
O xacimento human mais
antergo da península Ibérica preto a Galiza e o de Atapuerca (Burgos) cunha
datación que vai de 1.000.000 deica 800.000 ane. Iste xacimento está a 50
kilómetros escasos da Cantabria galega po lo que a referencia a il e obrigada,
xa que e único en Europa.
As mais antigas dataciós
de industrias líticas son as do litoral miñoto que según algunhas fontes terían
que ser fixadas intre 250.000 e 200.000 ane, as da cova "El Castillo"
(Cantabria) e no pobo Bañugues (Gozon – Asturias) datadas fai unhes 100.000 ane;
a cova do Conde (Asturias) de fai unhes 80.000 ane (onde se atoparon testas de
lanzas, machetas, e rapadeiras); e a cova de Morin (Cantabria) onde ai unha
amosega na pena, do corpo dun home de 1,82 metros de talla.
Xa cios 18.000 ane
xeralizanse as atopaciós, sendo a cova de Altamira (Cantabria) a meirande
mostra do arte paleolítico, chegando a ser considerada a "Capela Sixtina" dos
arcaos.
Bisonte da cova de
Altamira.
Covas e sinaes
arcás o descuberto : unhas 20 covas na Cantabria e outras 14 na Asturias.
Na terra da Galicia de
agora atopanse os feitos mais antergos no Budiño (baixo Miño) e en Toén, sendo a
do Budiño a única datada intre 26.700 e 18.000 ane.
Periodo Paleolítico.-
A maior parte de Europa estaba cuberta po la xeada da Era Glaciar, po lo que
nela so se atoparon restos da raza Neandertal (humanoide) mais forte ca human
pra aguanta-lo clima extremo.
Periodo Neolítico.-
No 10.000 ane encetouse o desxeado dos Glaciares, po lo que se asentaron as
poboaciós de cazadores e mariscadores. O sair novas terras con tempo quente no
centro de Europa produxose a expansión dos pobos dende as penínsulas do sul
(Ibérica, Itálica e Balcánica) cio norde.
Na Galiza no
periodo Neolítico construironse os Coutos, Mamoas e Tumbos atopandose miles no
chan (10.000 na Galicia e 700 na Asturias).
Couto das Chantas
IDADE DO COBRE (OS GAL)
Arredor do 3.000 ane o
2.000 ane aparece en Galiza a metalurxia do cobre e ouro, e os petroglifos,
intensificandose as relaciós cos outros pobos do Atlántico europeo. Ai que
lembrar que inantes desta data as ferramentas foron feitas con coios, madeira ou
ósos.
Na zoa Ibera desenrolouse
a cultura chamada "Los Millares" (Almeria) que foi a que deu nome a iste periodo
do Cobre.
Tamen se encetou a cultura
dos "campos de urnas" no suloeste da península, que se expandiu cara o
norde deica Galiza, cia Europa, Cerdeña e o norde de Africa. Nesta zoa dataronse
no 2.344 ane as Estelas Funerarias escritas no Alfabeto Konii coma por
exemplo as de Bensafrim (Portugal).
Nesta epoca foi a
primeira ocupación das illas Britanicas procedente de España e Francia.
A idade do cobre e
fundamental no estudio do pobo galego, xa que e nesta época cando enceta o eido
cultural a desasemellarse do resto da peninsula.
IDADE DO BRONCE
Arredor do 2.000 deica
o 1.000 ane encetanse a facer ferramentas e armas de bronce (mixtura do cobre co
estaño) na terra dos Vacceos xunto a Galiza e na terra de "Argar" (Almeria).
A Mais sinalada das
culturas da península e o Imperio Tartesio (no suloeste) do que se fala
nos escritos dos imperios do Oriente Próximo e cos que ten un forte mercado de
metaes (Babilonios, Gregos, Israelitas, etc.).
Bronce de Tartesos.
Niste mercado os
Galegos son parceiros como ponte cos pobos norocidentaes da Europa, e
tamen fornecendo metais do seu chan (ouro e estaño mais que nada).
Torque
castrexo.
Po las trazas
prehistóricas atopadas e craro que a cultura do Bronce occidental encetouse na
península Ibérica (onde amais dos dous lugares sinalados tamen se atopa nas
riveiras dos ríos Taxo e Guadiana).
Intre tanto na Europa
precelta o desenrolo da cultura do Bronce fixase a partir do 1.200 ane (bronce
final penínsular). A idade do Bronce e sinalada po la violencia, xa que as
culturas grega e micenica foron achaiadas.
Cio final do periodo, po
lo 1.100 ane os Fenicios asentanse nas costas de Tartesos.
Arredor do 1.000 ane os
Irlandeses situan a primeira invasión do seu chan.
Seguindo o Leabhar
Gabhala (libro irlandés das invasiós de Irlanda, o mais antergo testemuño da
mitoloxía celta):
"Mile fillo de
Breoghan, nacido noutra terra na outra veira do mar, chegou a Eire dende a terra
da morte o mando dos Gaels ... Breoghan construira unha meirande torre na outra
veira do mar e dende elive nunha mañá crara, viu o lexos as costas da verdecente
Eire, e animou o seu fillo a conquista de isas terras".
Antigas lendas da
Galiza falan de Breogán o rei da Brigantia, a quen lle achacan a feitura du
primeiro faro, que secuadra foi o refeito despois po los Romanos (a Torre de
Hercules).
Se ademais temos en conta
cas linguas Gaélicas (celtas Q) de Irlanda: Galaec e Irlandés, mais a lingua da
Illa de Manx son de orixe Ogamico, e iste orixen ten parentela direta cas
linguas Galego, Lusitano, e Celtibero todas da península Ibérica; e moi craro
cos Galegos foron os primerios colonizadores de Irlanda.
NOTA.- Os celtas "P" son:
Galés, Cornwall e Breton teñen parentela direta co Galo (Francia) e co Lepontico
(Italia).
IDADE
DO FERRO (OS CELTAS)
Arredor do 1.000 ane deica o 200 ane os
Fenicios fanse os amos do Mediterraneo, achaiando tamen a Tartesos.
Se nos atemos os estudos de Bosch Gimpera
sería ció 900 ane o comenzo da expansión celta.
Cia o 600 ane estas vagadas de Celtas
violentos ocuparon zoas Iberas do nordeste alen dos Pirineos (Cataluña e o curso
medio do río Ebro), non afetando a zoa Celta da península.
Istes celtas foron "Hallstat" e chegaron
secuadra arrepuxados po los "pobos do mar" que achaiaran xa os Gregos.
Iste feito non fai mais que abalar as
tesis expostas, xa que inda tendo armas de ferro non invadiron ou non poideron
invadir zoas relevantes da celtia da península Ibérica.
Datanse os primeiros Castros Galegos
do 700 ane deica 300 ane.- Tiñan Pallozas rondas feitas con madeira e cubertas
de follas. Son castros de esta data: Graña (Toques) 700 ane, Penalba
(Campolameiro) 500 ane niste castro está o petroglifo chamado "Pedra da Serpe"
(xa que ten un penedo con 2 serpes esculpidas de dous metros de longo cada
unha).
Os castros
galegos son únicos na Europa xa que son arredondeados e os europeos cadrados.
Unha segunda vagada de celtas
da cultura "La Tene" chegou a península cio 350 ane, o traveso da Aquitania (e
quiza arrepuxaron os vascos cio terreo que agora ocupan), e asentaronse na
meseta central e na terra dos Vacceos e dos Vettós, chegando a terras do sul de
Galiza.
Po lo camiño seguido penso que son os
Amacos dos que falo en "Os Catro Pobos da Galiza", xa que os Amacos ocuparon
zoas de León e a Limia de Ourense.
Os castros galegos dende ise ano xa teñen
pallozas feitas de pedra e cuberta de palla: un exemplo e o de Troña
(Ponteareas).
No 323 ane chegaron os celtas preto de
Grecia mais non a invadiron, secuadra desa data sexan as terras de Galitzia
(Polonia e Ucrania).
No 279 ane (morto Alejandro Magno) ises
celtas invadiron Grecia e foron chamados po los gregos "Galatas",
cruzaron o estreito de Dardanelos e puxeron un reino chamado "Galacia" no
meio da península de Turquía.
No 218 ane chegan os Romanos a península
Ibérica pra loitar contra os Cartagineses, encetandose a idade histórica do pobo
Galego, xa que dende eive contase con fontes documentaes bastante boas que
comentaremos noutro artigo.
Sen lugar a dubidas os lares de Galiza,
Bretaña, Wales, Eire, Escocia, Manx, e Cornwalles son terras "GAL".
E secuadra tamen a Galitzia e a
Galacia dado o nome que teñen.
CONCLUSIÓN: Po lo
exposto considero que se teñen de distinguir os pobos "GAL", dos pobos "CELTAS"
de centroeuropa, xa que inda tendo culturas moi semellantes, os arcaos e as
terras dunhes e outros está ben demarcadas. Inda tendo en conta ca cultura
centroeuropea influira bastante nos pobos Gal e istes nos Celtas.
Copyright Marcelino
Somoza Sánchez
ANEXOS
¿CANTABROS GALEGOS?
A Galegidade dos Cantabros está asentada
nas afirmaciós de Parphirius, que puxo "Cantabria quae est gens Gallaeciae"
(Cántabros que son tribus Galaicas).
Orosio (español do siglo V) na sua Historia
da guerra dixo "Cantabri et Astures Gallaeciae provinciae partio sunt"
(Cántabros e Astures forman parte da provincia de Gallaeciae).
So diste xeito podese entender po lo que os
Cántabros foron a axudar os Galaicos cando loitaron en Tui contra os Romanos,
recorrendo 700 km a pe po la cordilleira Cantábrica. ¡Por que defendian o seu
Chan!
E tamen queda craro po lo que os Romanos
chamaron "Guerras Cantabras" a conquista da Galiza.
ANALISIS DA VERBA "GALIZA"
Se descompoñemos o nome de GALIZA e imos cia
tras na evolución dos compoñentes, teríamos o nome base orixinal e unha presa de
nomes que agora se empregan no ambito de GALIZA.
E se nos fixamos na lengua Euskera o termino
"Tza" sinifica "abundancia", po lo que GALITZA sería un sitio onde abundan os
Gali. Mais isto, pese a ter razón, non me parece que se emprege da misma maneira
na lengua Galega. Xa que a cantidade de nomes toponimicos encetados ou rematados
por "za", "ca", ou "sa", levame a pensar que sinifica mais ben "terra de" por
exemplo: "Bragan-za" (terra dos Bracaros).
De feito penso que o nome Gali-za ven a
sinificar "Terra dos Gali".
¿Mais quen foron os Gali?. Pra analizalo
temonos que remontar o nome antigo "Gale" xa que eu penso que os encetes ou
remates en "e" sinifican "pobo de", po lo que "Gale" sinificaria "pobo de Gal",
o que da un sentido cero a Galiza (Terra do pobo de Gal).
A verba "GAL" ten que vir da forma antigua
"CAR" onde o simbolo "C" tiña o son "G". Tamen se trocou a "R" po-la "L" xa que
a "erre" e mais dificil de pronunciar (sobre todo po-los nenos).
Iste xeito antigo "CAR" teria una autentica
razon de sere no termo "CA-AR" que viria do termo "ZA-AR" ("terra dos
AR").
Isto sería a razón dos cimentos galegos, xa
que "AR" e a raiz do nome do pobo dos "ARROS", moi expallado por Galiza (vexase
o artigo "Os Catro Pobos da Galiza").
BIBLIOGRAFIA E FONTES DE INTERES
-
Las Industrias Líticas
Prehistóricas del Litoral Minhoto (Portugal) en su Contexto
Cronoestratigráfico y Paleoambiental. MEIRELES, José
-
La Cultura de los Millares.-
-
Cueva de Altamira.-
-
Cueva de El Castillo (Cantabria)
-
Historia de Galicia. Xunta de Galicia.
-
Guía de los Castros de Galicia. Rafael Dorribo
Cao, Manuel Reboredo Taxes.
-
La celticidad de los Cántabros
-
A Beturia.- Plinio el Viejo (III,13-14) dixo:
"A rexion que se extende do Guadalquivir o Guadiana, mais ala dos lugares
mencionados inantes, e a chamada Beturia, e esta dividida en duas partes e
noutros tantos pobos: Os Celticos que lindan ca Lusitania e son da xurisdición
de Sevilla, e os Turdulos".
-
Atlas de Historia Antigua:
-
Sufijo Tza.- Método de Euskera.
Cuadros adicionales:
Notas do autor:
"ane" despois de unha data sinifica "antes
da nosa era" referindose o sistema de datación Europeo occidental, no que o ano
1 e o da nacencia de Cristo.
"dne" despois de unha data sinifica
"despois da nosa era".
Non está prohibido facer uso de
contidos (textos ou gráficos) de iste artigo en outros artigos
sempre que se poña referido expreso do meu nome,
Marcelino Somoza.
A última revisión de iste traballo
fíxena o 06-11-2002.
www.galespa.com.ar
